 |
| Tác giả Phan Thành Đạt |
Mỗi độ thu về, khi cái nắng vàng lịm dần sau lưng những ngọn tre, và bầu trời bắt đầu giăng mắc thứ ánh sáng dịu dàng của trăng rằm, lòng tôi lại chùng xuống, đi tìm về một miền ký ức xa xăm. Nơi ấy, những mùa Trung thu chênh vênh, nghèo khó, nhưng lại đủ sức ươm mầm cho một tâm hồn nhỏ. Giờ đây nhìn lại, những mùa trăng ấy như một bài ca cũ, dẫu có lạc nhịp, có run rẩy, nhưng cứ cất lên là lại thấy cả một trời thương.
Nhà tôi hồi ấy nghèo lắm, cái nghèo cồn cào như tiếng gió lùa qua mái lá. Bạn bè trong xóm đua nhau rước lồng đèn cá chép, lồng đèn ông sao năm cánh sáng rực, còn tôi thì chỉ có cái lon sữa bò đục lỗ, buộc sợi kẽm rồi đặt một cây nến vào. Đêm rằm, lũ bạn cười vang, đèn lấp lánh như những vì sao trên mặt đất, còn tôi cầm cái lon lung lay, ngọn lửa hắt bóng tôi méo xệch trên con đường đất đỏ. Vậy mà sao vui đến thế, cứ đi theo sau, cứ ngỡ mình cũng đang rước một vầng trăng của riêng mình. Cái lon sữa ấy, dù không rực rỡ, nhưng nó đã chiếu sáng một khoảng trời riêng, một khoảng trời không bao giờ còn tìm thấy nữa.
Có một năm, mẹ dành dụm cả tháng trời, mua được một chiếc bánh nướng nhỏ xíu, gói kỹ trong lớp giấy báo cũ kỹ. Suốt cả ngày, tôi ngồi nhìn cái bánh, tưởng như nó tỏa ra thứ mùi thơm ngọt ngào lan khắp gian nhà. Đêm đến, mẹ nhẹ nhàng cắt thành bốn phần, chia cho chị em tôi. Cái vị ngọt bùi của đậu xanh, cái mằn mặn của mỡ rim đường, cái thanh dịu của lá chanh, tất cả hòa quyện thành một vị hạnh phúc mà dù có đi đâu về đâu, tôi vẫn không thể nào quên. Cái bánh bé tí ấy không chỉ là món quà Trung thu, mà còn là nỗi chắt chiu, là tình thương mẹ dành cho chị em tôi. Nó nằm trong ký ức, ngọt ngào và mặn mà như chính cuộc đời.
Tôi còn nhớ một mùa trăng, trời mưa rả rích. Cả xóm mất điện, tối om như mực. Lũ trẻ không rước đèn được, chúng tôi tụm lại dưới hiên nhà, nép vào nhau. Mẹ thắp một ngọn đèn dầu, đặt giữa chiếu, rồi bắt đầu kể chuyện chị Hằng, chú Cuội. Tiếng mưa rơi lộp bộp, tiếng ếch nhái ngoài đồng vọng vào, ánh đèn dầu leo lét. Đứa nào cũng ngồi im thin thít, mắt sáng rực như đang thấy tận mắt gốc đa, chú Cuội. Đêm đó không có bánh, không có lồng đèn, chỉ có mùi khói dầu và giọng kể của mẹ, nhưng lại là mùa Trung thu tôi nhớ nhất. Hóa ra, khi thiếu thốn, người ta lại tìm thấy những thứ quý giá nhất, những thứ không thể mua bằng tiền.
Bây giờ, mỗi khi đi ngang những cửa hàng ngập tràn bánh trung thu, tôi lại thấy lòng mình dấy lên một nỗi buồn miên man. Con trẻ thành phố không còn chơi lồng đèn giấy kiếng, chúng cầm những chiếc đèn pin nhựa bật sáng chói, có cả nhạc inh ỏi. Bánh thì đựng trong hộp sang trọng, ăn xong lại vứt bỏ. Tôi, chỉ mong được nhìn lại chiếc lon sữa bò thủng lỗ, được ngửi mùi giấy báo cũ bọc quanh cái bánh nhỏ xíu năm xưa, để thấy lòng mình ấm lại, như thể vừa trở về nhà.
Người ta bảo Trung thu là tết của trẻ con. Nhưng với tôi, đó còn là tết của ký ức, của những mùa trăng đã trôi qua. Trăng Trung thu rồi cũng lặn, tuổi thơ rồi cũng tàn. Người ta không thể giữ mãi một mùa trăng, cũng như không thể giữ mãi một thời thiếu thốn nhưng trong trẻo. Chỉ còn những ký ức nằm đâu đó trong lòng, mỗi lần nhớ lại lại se sắt, vừa buồn vừa thương. Có lẽ, Trung thu dạy tôi rằng, có những nỗi nhớ, không thể gọi thành tên, chỉ có thể để nó nằm lại, vỡ ra mỗi khi đêm về...
Phan Thành Đạt
